|
Polityka równości płci (gender mainstreaming) – uwzględnianie perspektywy płci w głównym nurcie wszystkich procesów politycznych, priorytetów i działań, na wszystkich ich etapach, tj. na etapie planowania, realizacji i ewaluacji. Polityka równości płci to celowe, systematyczne i świadome ocenianie danej polityki i działań z perspektywy wpływu na warunki życia kobiet i mężczyzn, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i osiągnięcie faktycznej równości płci.
Polityka równych szans ma na celu eliminowanie wszelkich form i przejawów dyskryminacji, oznacza także propagowanie pełnego i równego uczestnictwa i dostępu we wszystkich dziedzinach społecznych.
Polityka równych szans realizuje się poprzez:
I. Równe prawa związane z zatrudnieniem, czyli prawo do:
- równej płacy
- równego wynagradzania za pracę o równej wartości
- równego dostępu do zatrudnienia
- równego dostępu do kształcenia zawodowego
- równego przyznawania awansu, nagród pracowniczych
- równych warunków zatrudnienia
- uzyskiwanie niezbędnej pomocy pracodawcy i realizacji swoich uprawnień związanych z ww.
II. Równe traktowanie w ustawowych i zawodowych programach zabezpieczeń społecznych
- emerytury,
- renty,
- zasiłki dla bezrobotnych,
- obowiązkowe lub dobrowolne zakładowe pracownicze programy emerytalne.
III.Prawa pracownicze związane z okresem ciąży, porodem, wychowaniem dziecka
Płeć biologiczna a płeć kulturowa
Płeć biologiczna – (sex) odnosi się go biologicznych różnic między mężczyznami a kobietami, które są uniwersalne i naturalnie niezmierne (kształtowane przez biologię)
Płeć kulturowa - (gender) odnosi się do cech nadawanych kobietom i mężczyznom oraz do relacji między nimi kształtowanych przez społeczeństwo; definiuje to, co jest dozwolone, oczekiwane i doceniane w odniesieniu do kobiet i mężczyzn w danej sytuacji.
Dyskryminacja
Wszelkie zróżnicowanie, wyłączenie lub ograniczenie, którego skutkiem lub celem jest uszczuplenie lub uniemożliwienie jednej z płci korzystania na równi z drugą płcią z zasobów, praw człowieka oraz podstawowych wolności w dziedzinach życia politycznego, gospodarczego, społecznego, kulturalnego, obywatelskiego i innych
Rodzaje dyskryminacji
- dyskryminacja indywidualna – słowne albo fizyczne akty dyskryminacji (np. molestowanie);
- dyskryminacja instytucjonalna – praktyki instytucjonalne (np. nierówny dostęp do zasobów);
- dyskryminacja strukturalna – system społeczno-prawno-ekonomiczny (np. wykluczenie społeczne)
Typy dyskryminacji
- bezpośrednia – ma miejsce wówczas, gdy dana osoba jest traktowana mniej korzystnie, niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji, z powodu swojej płci;
- pośrednia – ma miejsce wówczas, gdy z pozoru neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą doprowadzić do szczególnie niekorzystnej sytuacji osób należących do jednej płci, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne;
- krzyżowa – nakładanie się na siebie kilku przyczyn dyskryminacji, np. z powodu wieku, płci, orientacji seksualnej czy niepełnosprawności.
Skutki dyskryminacji
- ograniczone możliwości wyboru i realizacji własnej drogi życiowej, rozwijania własnych talentów i zdolności;
- ograniczony dostęp lub brak dostępu do cennych i ważnych zasobów, takich jak: pieniądze, czas, informacja, szanse edukacyjne, szanse zdrowotne;
- wykluczenie społeczne, czyli brak lub ograniczone możliwości uczestnictwa, wpływania i korzystania z podstawowych instytucji/ usług/ praw publicznych, które powinny być dostępne dla wszystkich.
Molestowanie w miejscu pracy
- każde zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności albo poniżenie bądź upokorzenie pracownika/ pracownicy;
- może przejawiać się w wykluczaniu, izolowaniu, wymuszaniu zachowań poprzez natrętne i uporczywe naprzykrzanie się, najczęściej bliskie napastowaniu.
Molestowanie seksualne
- jest szczególnym przejawem naruszania zasady równego traktowania w zatrudnieniu;
- każde nieakceptowane zachowanie o charakterze seksualnym lub inne zachowanie godzące w godność kobiet i mężczyzn związane z ich przynależnością do określonej płci, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności lub poniżenie albo upokorzenie pracownika/ pracownicy;
- na zachowanie takie mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy.
Bariery
Szklane ruchome schody
- zjawisko, kiedy mężczyźni wykonujący zawody stereotypowo postrzegane jako „kobiece”, awansują szybciej i zarabiają więcej od kobiet pracujących na tych samych stanowiskach bądź wykonujących tę samą pracę
Szklane schody
- sytuacja, gdy większość kobiet pracuje na stanowiskach tzw. Peryferyjnych, pomocniczych, administracyjnych, wspierających;
- z takich stanowisk trudniej jest awansować na stanowiska kierownicze, centralne, które wiążą się z większym zakresem odpowiedzialności, większymi zarobkami, a także większym prestiżem społecznym.
Szklany sufit
- sytuacja, w której kobietom zbliżającym się do szczytu hierarchii pracowniczych w zakładach pracy coraz trudniej jest awansować, a najwyższe stanowiska decyzyjne w firmach są najczęściej nieosiągalne;
- przyczyną tej bariery są niewidoczne, tzn. niewynikające z przyczyn formalnych, ale ze stereotypów lub kultury organizacyjnej firmy, uniemożliwiające kobietom awans.
Lepkie podłogi
- pojęcie to oznacza zawody o niskim statusie, cechujące się małymi możliwościami awansu; odnosi się do zajęć osób – głównie są nimi kobiety, które tkwią „przylepione” na najniższym poziomie (pomoc domowa, pielęgniarka itp.)
Uwarunkowania prawne
Traktat Amsterdamski
Artykuły 2 i 3 Traktatu:
We wszystkich działaniach określonych w niniejszym artykule Wspólnota zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 32
- Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
- Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Art. 33
- Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
- Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.
|